Loading...
Tarım

BİTKİ HASTALIKLARINDA FUNGİSİTLERE KARŞI DAYANIKLILIĞIN GELİŞİMİ VE BUNA KARŞI ALINABİLECEK ÖNLEMLER

Fungisitler kültür bitkilerini onlara zarar veren hastalık etmenlerine karşı korumak amacıyla yaklaşık 200 yıldan beri kullanılmaktadır. Önceleri basit olarak hububat tohumlarını ve bağlarda üzümleri korumak amacıyla başlayan mücadelede zamanla ilaçlanan ürün sayısı, mücadele edilen hastalık sayısı, kullanılan kimyasalların sayısı, uygulama yapılan alan, ilaçlama sayısı ve ilaçlamalarda etkinlik büyük oranda artmıştır. Bu artış özellikle ikinci dünya savaşından sonra hızlanmış ancak son on yılda kullanılan fungisit miktarı ve tipinde belli bir durgunluğa ve olgunluğa erişilmiştir.

Dikkat çekici olarak, iki eski kurtarıcı ilaç olan bakır esaslı formulasyonlar ve kükürt halen yaygın ve etkili bir şekilde kullanılmaktadır. Bunlardan üçüncüsü olan organik cıvalılar ise kısa süre önce yasaklanmış bulunmaktadır. Birkaç orta yaşlı fungisit ise ( dithiocarbamatlar gibi) 30 yılı aşkın süreden beri kullanılagelmektedir. Yeni kimyasal yapıda ve çoğunlukla sistemik olan çok sayıda daha güçlü fungisit ise 1960’ların sonları ile 1970’lerde devreye girmiş ( benzimidazoller, carboxanilidler, morpholinler, dicarboximidler, phenylamidler ve sterol demethylasyon inhibitörler (DMI) vb.) ve 1980 lerden sonra daha çok bunların benzerleri geliştirilmiştir. Ancak son yıllarda tamamen yeni kimyasallar pazarlanmaya başlamış veya geliştirilmenin son aşamasınadadırlar ( phenylpyrroller, anilinopyrrimidinler ve strobilurin analogları vb.).

Yaygın olarak kullanılan bazı tohum ilaçları olmakla birlikte fungisitler genelde spray yeşil aksam ilaçlaması – şeklinde kullanılmaktadır. Bitki hastalıklarının yaklaşık yarısı bir sezonda bir veya iki fungisit uygulaması gerektirirken diğer yarısı üçten fazla (20’ye kadar) uygulama gerektirmektedir. Daha güvenli ve stabil formulasyonlar geliştirilmiş ve birim alana atılan ilaçlı su (spray volume) miktarı azalmış ancak sistemik ilaçların sağladığı avantajlara rağmen ilaçlama sayısında önemli bir azalma olmamıştır.

Dünya tarımında halen 140 kadar farklı fungisit etkili maddesi bunun birkaç katı kadar ticari isim altında satılmaktadır. Bazı fungisitler birçok gruptan oldukça geniş sayıda hastalığı kontrol ederken bazıları sadece bir veya iki spesifik hastalık grubunu kontrol edebilmektedir. Diğer yandan bazı hastalık etmenleri bir-iki fungisit tarafından kontrol edilirken bazıları daha fazla sayıda fungisit tarafından kontrol edilmektedir. Dayanıklılığın ortaya çıkması nedeniyle Kurşuni küf (Botrytis cinerea) gibi bazı hastalıkların kontrolu bir veya iki grup fungisit grubunun aktivitesine bağlı bulunmaktadır.

Sağladığı avantajlar nedeniyle özellikle spesifik alanlarda etkili ( tek yer engelleyici ) sistemik fungisitlerin yaygın bir şekilde ve üst üste kullanımıyla dünyanın değişik bölgelerinden fungisitlere karşı dayanıklılık gündeme gelmiştir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir